انواع لک و درمان لک

فرزانه کمالوندی

ماه گذشته5 دقیقه

لک‌های پوستی به دلایل مختلفی مانند قرار گرفتن در معرض نور خورشید، تغییرات هورمونی، افزایش سن، جای جوش و برخی بیماری‌های پوستی ایجاد می‌شوند. شناخت نوع لک، اولین قدم برای انتخاب روش درمان مناسب است. استفاده از ضدآفتاب، مراقبت صحیح از پوست و درمان‌های تخصصی مانند کرم‌های ضدلک، لیزر یا لایه‌برداری می‌تواند به کاهش و پیشگیری از ایجاد لک‌های پوستی کمک کند.

لک چیست؟

به افزایش تراکم و تعداد رنگدانه‌های ملانین در لایه‌های مختلف پوست که به صورت ضایعات پررنگ در سطح پوست مشاهده می‌شود لک می‌گویند (هایپرپیگمنتاسیون).عدم تولید ملانین در سلول‌های ملانوسیت و عدم وجود ملانین در کرانینوسیت‌ها، موجب بی‌رنگی و سفید شدن پوست می‌گردد که به آن هایپرپیگمنتاسیون می‌گویند‌.

انواع لک از نظر عمق

لک اپیدرمال: این ضایعات، به دلیل تجمع ملانین در لایه اپیدرم ایجاد می‌شوند، لک‌های اپیدرمال در سطح پوست حاشیه‌ای واضح و مشخص دارند و معمولا قهوه‌ای تیره هستند و به درمان بهتر پاسخ می‌دهند.

لک درمال: این ضایعات به دلیل تجمع ملانین در لایه درم ایجاد می‌شوند، لبه‌های آنها نامشخص و به رنگ قهوه‌ای روشن دیده می‌شوند.درمان این لک به آسانی امکان‌پذیر نیست.

لک‌ مختلط: ترکیبی از دو نوع اپیدرمال و درمال هستند معروفترین آن‌ها می‌توان به لک ملاسما اشاره کرد.

انواع لک

کک و مک: کک و مک لک‌های قهوه‌ای کمرنگ کوچک به اندازه ۱ تا ۲ میلی متر هستند. که معمولا در افراد دارای پوست روشن دیده‌ می‌شوند .در فصل تابستان معمولا تیره‌تر و در زمستان روشن‌تر هستند.مهم‌ترین عامل این لک‌ها ژنتیک است، ولی نور خورشید نیز در بروز و تشدید آن‌ها موثر است.بهترین راه بهبود این عارضه مصرف مداوم ضدآفتاب می‌باشد.

لک پیری یا لنتیگو

این لک‌ها، به رنگ قهوه‌ای تیره تا روشن هستن که معمولا به صورت گرد یا بیضی شکل دیده‌ می‌شود اما برخی اوقات به شکل‌های دیگری نیز ظاهر می‌شوند.عموما بعد از ۵۰ سالگی ظاهر می‌شوند و ۹۵ درصد از افراد بالای ۶۵ سال دارای این نوع عارضه پوستی هستند.نور خورشید اصلی ‌ترین عامل ایجاد این لک‌ها هست، صورت و پشت دست‌ها از مشخص‌ترین نواحی تحت تاثیر هستند، عوامل موثر بر پیدایش این لک‌ها افزایش سن، ژنتیک، نور خورشید و داشتن پوستی روشن می‌باشد.

لک التهاب (PIH)

برخی لک‌های تیرهِ پوست، ممکن است به دنبال انواع التهاب‌های پوستی از قبیل آکنه، درماتیت تماسی، جراحات و سوختگی بوجود آیند.چنانچه التهاب در اپیدرم اتفاق بیفتد(مثل لک‌های بعد از جوش) لک‌های سطحی ایجاد می‌شوند که به مرور زمان، ترمیم و بهبود می‌یابند اما چنانچه التهاب در لایه درم اتفاق بیفتد درمان آن بسیار دشوار است.در درمان لک‌های التهابی، ابتدا باید التهاب را درمان کرد و سپس به درمان تیرگی پرداخت.علل شایعه و بالقوه‌ای وجود دارند که موجب ایجاد لک در پوست می‌شوند این علل شامل آلرژی، بیماری خاص، واکنش به دارو، واکنش به محصولات آرایشی و بهداشتی، واکنش به گیاهان خاص، واکنش به عطر و ... می‌باشند.

لک هورمونی یا ملاسما

ملاسما، لک‌هایی هستند که در اثر تغییرات هورمونی ایجاد می‌شوند مانند لک‌های دوران بارداری، لک‌های ناشی از مصرف قرص‌های ضد بارداری، قرص‌های هورمونی و یا کم کاری غده تیروئید. رنگ این نوع لک‌ها، قهوه‌ای تیره تا روشن است که به صورت متقارن بر روی صورت پدید می‌آیند و معمولا در بالای لب، ناحیه پیشانی و یا در گونه‌ها دیده می‌شوند.ملاسما ، در ماه‌های بعد از زایمان یا بعد از قطع مصرف قرص‌های ضد بارداری ، در بعضی اشخاص کاهش می‌یابد ولی در بعضی دیگر برای درمان قطعی آن به چند سال زمان نیاز است.مردان هم ممکن است این لک را داشته باشند اما بروز آن در زنان بیشتر است.

لک آکانتوزیس نیگریکانس

علامت آکانتوزیس نیگریکانس تیره شدن، مخملی شدن و ضخیم شدن پوست در چین‌های بدن مانند گردن، زیربغل، کشاله ران و ... است که گاه ممکن است زانو، آرنج، قوزک پا، چانه و لب پایین نیز درگیر شوند.این عارضه معمولا در افرادی که چاق هستند و دیابت دارند بسیار رایج است.مقاومت به انسولین شایع‌ترین علت آن است اما اختلالات هورمونی نظیر کیست تخمدان، کم کاری تیروئید و یا اختلالات غدد آدرنال نیز در این عارضه دخالت دارند.

هایپرپیگمانتاسیون

عدم تولید ملانین در سلولهای ملانوسیت و عدم وجود ملانین در کراتینوسیت‌ها، موجب بی‌رنگی و سفید شدن پوست می‌گردد که به آن هایپرپیگمانتاسیون می‌گویند.

برص یا پیسی (ویتیلیگو): یک بیماری خود ایمنی بوده که به سلول‌های ملانوسیت‌ حمله می‌کند و باعث از بین رفتن یا متوقف شدن سنتز آن‌ها می‌شود.این بیماری ژنتیکی است و عواملی چون استرس و آفتاب آن را تشدید می‌کند.

آلبینیسم(زالی): این بیماری یک اختلال ارثی شناخته می‌شود که با تولید کم یا عدم تولید رنگدانه ملانین به وجود می‌آید.معمولا رنگ پوست و موی این افراد سفید و تا به امروز درمانی برای آن یافت نشده است.افراد مبتلا به آلبینیسم بایستی مراقبت زیادی نسبت به نور آفتاب داشته باشند.

مراحل درمان لک

درمان لک، امریست سه مرحله‌ای که این موارد به صورت موازی باید با هم انجام شود.

• استفاده از محصولاتی نظیر ضدآفتاب و آنتی اکسیدان که از لک جلوگیری می‌کند.